De Natte Verdedigingslinie
Wie Holland wilde veroveren, kon het via Voorne proberen. Dat wisten de Nederlanders al in de zeventiende eeuw, toen de Engelsen de vijand waren. Hun antwoord was eenvoudig: zet het land onder water. Fiets tijdens deze route van vesting naar vesting over de oude verdedigingslinie van Stelling van de Monden der Maas en van het Haringvliet. In het noorden ligt vestingstad Brielle als anker van de verdediging. In het zuiden ligt de vesting Hellevoetsluis, met wallen, een droogdok en een haven vol geschiedenis. Daartussen fiets je over de Rijksstraatweg, aan de westkant lag het land dat onder water gezet kon worden, aan de oostkant het land dat droog moest blijven.
Dit ga je zien
Voormalige Nieuw Hellevoetse sluis
Eind 17e eeuw kreeg deze voormalige sluis ook de functie om het achterliggende polderland, in tijden van dreiging, onder water te zetten.
Voormalig gemaal "De Klomp"
Voormalig gemaal "De Klomp" zette in een oorlogssituatie de gebieden ten westen van de Rijksstraatweg onder water.
Buste Rochus Meeuwiszoon
Een timmerman die met een heldendaad de geschiedenis veranderde.
Zuidspui Brielle
Een historisch water dat een belangrijke rol speelde in de verdedigwerken en de waterhuishouding van Brielle.
Beschrijving
EEN EILAND ALS VOORDEUR
Wie Holland wilde veroveren, kon het via Voorne proberen. Dat wisten de Nederlanders al in de zeventiende eeuw, toen de Engelsen de vijand waren. Hun antwoord was eenvoudig: zet het land onder water. Eerst deed de Republiek dat met noodmaatregelen, later legde de Nederlandse staat het vast in een complete verdedigingslinie, met soldaten van het Nederlandse leger in de forten. Tussen Brielle en Hellevoetsluis kon een strook polder onder een laag water verdwijnen van ongeveer veertig centimeter. Daar loop je niet doorheen en daar vaar je niet overheen. Op deze route fiets je over die oude grens. Het water is weg, maar het verhaal ligt nog in het landschap.
HOE HET BEGON
De eerste inundatie op Voorne was in 1652 nog een noodgreep. In 1780, tijdens de oorlog met Engeland, kwam er een vast stelsel: kustbatterijen bij de Stenen Baak en aan de Quack, en daartussen een waterveld met zeven batterijen op de dijken. Eind negentiende eeuw werd het geheel serieus uitgebouwd. Het kreeg de officiële naam Stelling van de Monden der Maas en van het Haringvliet. In 1883 en de jaren daarna verschenen de twee forten die je onderweg tegenkomt.
HOE HET WERKTE
Het water wat men gebruikte om te inunderen (het onderwater zetten van het land) kwam vooral uit zee, of uit de boezem van het eiland via sluizen bij Hellevoetsluis en Brielle. Of je het land onder water kon zetten of weer droog kon leggen hing van de waterstanden op het Haringvliet en de Brielse Maas af. Én zout water was schadelijk voor het land, dus dat gebeurde alleen als het snel moest.
TWEE FORTEN IN DE POLDER
Langs de Rijksstraatweg liggen Fort Penserdijk en Fort Noorddijk. Op het eerste gezicht zijn het weinig meer dan wallen, water en een bunker. Toch vertellen ze het hele verhaal. De dijken die door het water liepen waren de zwakken plekken, daarlangs kon een vijand oprukken. Samen bewaakten ze deze dijken. Bij oorlog lagen hier zo’n honderd soldaten. In 1914 kwamen er barakken en een kantine bij. In de Tweede Wereldoorlog plaatsten de Duitsers er luchtafweergeschut. In 1960 ging het laatste militaire gebruik eraf. Nu groeit er gras op de wallen.
VAN VESTING NAAR VESTING
Brielle en Hellevoetsluis waren de twee ankers van de linie.
In Brielle zie je de wallen van de stad die zich in 1572 op 1 april als eerste vrijvocht van de Spanjaarden. Op 5 april 1572 zette timmerman Rochus Meeuwiszoon met gevaar voor eigen leven de polders bij Brielle onder water. Door het sluisje bij Nieuwland open te hakken, hield hij de oprukkende Spanjaarden tegen. De vijand trok zich terug en Brielle bleef vrij. Dat is een vroeg voorbeeld van inundatie: water inzetten als verdedigingsmiddel.
In Hellevoetsluis eindig je bij de oude vesting en marinehaven. Beide vestingen zijn nog volledig intact en je loopt er zo een rondje over de wallen. Neem de tijd voor een stop aan het water.
VOORNE ONDER WATER
Het merkwaardige is dat Nederland het systeem nooit in gebruik genomen heeft, maar dat de Duitsers er wel gebruik van maakten. Eind 1943 vreesden zij dat de geallieerden via de kust land zouden willen terugveroveren. Veldmaarschalk Erwin Rommel gaf de opdracht om de Nederlandse kust onder water te zetten. Men hoopte hier mee de landingen van prachutisten tegen te houden. Heel Nieuw- Helvoet kwam onder water te staan en Voorne werd zwaar getroffen.